Гэрэл муутай нөхцөлд өнгө мэдрэх чадвар алдагддаг. Учир нь энэ професс нь бүдэг хараанд оролцдоггүй лонхонцрын үүрэгтэй холбоотой. Нүдний мэдрэмтгий чанар нь гэрэлтүүлгийн хүчнээс хамаарч өргөн хүрээгээр өөрчлөгдөж болно. Гэрэлтүүлэг багасах тутам нүдний мэдрэмтгий чанар нэмэгдэх ба гэрэлтүүлэг ихсэхэд буурна. Харанхуйд нүд дасах процесст нүдний гэрэл мэдрэмтгий чанар 200000 дахин ихэсч болно. Хурц гэрлээс харанхуйд шилжихэд хүн эхлээд юу ч харахгүй, зөвхөн хэсэг хугацаа өнгөрсний дараа харанхуйд байгаа зүйлийг ялгаж эхэлдэг. Харанхуйд нүд зохилдох процессыг харанхуйд дасах гэнэ. Харанхуйд удаан байсны дараа нүд гэрэлд зохилдох эсрэг үзэгдлийг гэрэлд дасах гэнэ. Харанхуй туннелээс гэрэлтэй замд гарч ирэхэд нүд ингэж гялбаж болно.
Урдаас ирж яваа машины гэрэл жолоочийн нүдэнд тусч гялбуулах нь аюултай байдаг. Ийм тохиолдолд савханцрын харааны пурпур эвдрэх бөгөөд дараа нь эргэж хэвийн байдалд ороход нилээд хугацаа шаардана. Харанхуйд дасах хугацаа нь гэрэлд дасах хугацааг бодвол нилээд удаан байна.
Нүдний гялбах хэмжээ нь юуны өмнө угтан ирж яваа машины их гэрлийн хүчнээс хамаарна. Угтан ирж яваа машины их гэрлийн хүч 2000 лаа хүрэхэд жолоочийн харах чадал барагцаалбал 50% буурна. 10000 лааны гэрлийн хүчний үед ердийнхөөс 30% хүртэл буурна. Гялбах хугацаа нь гэрлийн эх үүсвэрийн хүч, гэрэлтүүлгийн нөхцөл, хүний нүдний онцлогоос хамаарч 10 секундээс дээш буюу заримдаа 4 мин хүртэл үргэлжилнэ. Гэнэт гялбах тохиолдолд жолоочийн хараа бараг бүхлээрээ юм харахаа болих ба нилээд удаан хугацаагаар үргэлжлэнэ. Гялбах нь голдуу 10 секундын дотор өнгөрнө. Энэ хугацаанд автомашин замын нилээд хэсгийг явж өнгөрөх ба (50 км/цаг-ийн хурдтай явсан автомашин 139 метр, цагт 70 км-ийн хурдтай явсан автомашин 194 м) энэ хугацаанд голдуу зам тээврийн осол гардаг.
Жолооч болгон өөрийн нүдний гэрлээс харанхуйд дасах хугацааг ойролцоогоор мэдсэн байвал зохилтой. Хэрэв та гэрлийн гялбаанд орсон бол нэн даруй хурдаа хасаж, бүр зогсоох арга хэмжээ авсанаар та хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангаж чадна.
http://www.youtube.com/watch?v=-N7T3FhwayU
Эх сурвалж: Механик инжинерийн сургууль А.Эрдэнэтуяа
